Αν...

Αν…
Αν να κρατάς καλά μπορείς το λογικό σου, όταν τριγύρω σου όλοι
τάχουν χαμένα και σ’ εσέ της ταραχής τους ρίχνουν την αιτία.
Αν να εμπιστεύεσαι μπορείς τον ίδιο τον εαυτό σου όταν ο κόσμος
δε σε πιστεύει, κι’ αν μπορείς να του σχωρνάς τούτη τη δυσπιστία.
Να περιμένεις αν μπορείς δίχως να χάνεις την υπομονή σου,
κι’ αν άλλοι σε συκοφαντούν να μην καταδεχτείς ποτέ το ψέμμα,
κι’ αν σε μισούν, εσύ ποτέ σε μίσος ταπεινό να μην ξεπέσεις,
μα να μην κάνεις τον καλό η τον πολύ σοφό στα λόγια....
Αν να ονειρεύεσαι μπορείς, και να μην είσαι δούλος των ονείρων,
αν να στοχάζεσαι μπορείς δίχως να γίνει ο στοχασμός σκοπός σου,
αν ν’ αντικρύζεις σου βαστά το θρίαμβο και τη συμφορά παρόμοια,
κι’ όμοια να φέρνεσαι σ’ αυτούς τους δυό τυραννικούς απατεώνες,
αν σου βαστά η ψυχή ν’ ακούς όποιαν αλήθεια εσύ είχες ειπωμένη,
παραλλαγμένη απ’ τους κακούς, για να 'ναι για τους άμυαλους παγίδα
ή συντριμμένα να θωρείς όσα σού 'χουν ρουφήξει τη ζωή σου,
και πάλι να ξαναρχινάς να χτίζεις μ’ εργαλεία πούναι φθαρμένα....
Αν όσα απόκτησες μπορείς σ’ ένα σωρό μαζύ να τα μαζέψεις
και δίχως φόβο, μονομιάς κορώνα η γράμματα όλα να τα παίξεις,
και να τα χάσεις και απ’ αρχής, ατράνταχτος να ξεκινήσεις πάλι,
και να μη βγάλεις και μιλιά γι’ αυτό τον ξαφνικό χαμό σου.
Αν νεύρα και καρδιά μπορείς και σπλάχνα και μυαλό όλα να τα σφίξεις
να σε δουλέψουν ξαναρχής, κι’ ας είναι από πολύν καιρό σωσμένα
και να κρατιέσαι πάντα ορθός, όταν δεν σούχει τίποτε απομείνει
παρά μονάχα η θέληση, κράζοντας σε όλα αυτά «βαστάτε»....
Αν με τα πλήθη να μιλάς μπορείς και να κρατάς την αρετή σου,
με βασιλιάδες να γυρνάς, δίχως απ’ τους μικρούς να ξεμακρύνεις.
Αν μήτε φίλοι, μήτ’ εχθροί μπορούνε πιά ποτέ να σε πειράξουν,
όλο τον κόσμο αν αγαπάς, μα και ποτέ πάρα πολύ κανέναν.
Αν του θυμού σου τις στιγμές, που φαίνεται αδυσώπητη η ψυχή σου,
μπορείς ν’ αφήσεις να διαβούν, την πρώτη ξαναβρίσκοντας γαλήνη,
δική σου θάναι τότε η Γη, μ’ όλα και μ’ ό,τι πάνω της κι’ αν έχει
και κάτι ακόμα πιο πολύ:
Άντρας αληθινός θάσαι, παιδί μου.

Rudyard Kipling
μετάφραση Κ. Καρθαίου

Μονεμβάσια - Ο τόπος του ονείρου

Μονεμβάσια 2010 - (c) Μαριαλένα, 2010

Πόσες φορές σας έχει συμβεί να πλάθετε με την φαντασία σας εικόνες για το πως πρόκειται να είναι ένα μέρος και η πραγματικότητα να σας ξεπερνάει?

Μονεμβάσια (=σύνθετη λέξη, προήλθε από τη Μονή+έμβαση, δλδ. το ένα μονοπάτι), ένας τόπος χαμένος στα βάθη του χρόνου, μένει εκεί κόντρα στην αλμύρα του πελάγου και με τον ήλιο σύμμαχο, να την χρωματίζει μοναδικά καθώς πέφτουν πάνω στα παλιά σπίτια οι ακτίνες του.

Μονεμβάσια, μια καστροπολιτεία σκαρφαλωμένη στα ριζά του βράχου, η Κάτω Πόλη να αγγίζει τη θάλασσα, η Άνω Πόλη να φτάνει μέχρι τα οχυρωματικά τείχη στη κορυφή και η Μέση Οδός, το καλντερίμι που σε φτάνει μέχρι το τέλος του συνοικισμού, το κέντρο της ζωής στη μικρή κοινότητα.

Από όταν η στεριά ήταν ενωμένη με τον βράχο, η Μονεμβάσια κατοικήθηκε ανά τους αιώνες από Λάκωνες της ενδοχώρας, κατά την αρχαιότητα μέχρι στους βυζαντινούς χρόνους και έπειτα από τους Φράγκους και τους Τούρκους κατακτητές που την ζήλεψαν, τη πόθησαν και θέλησαν να την κατακτήσουν.

Λαός θαλασσινός οι Μονεμβάσιοι, κατείχαν καλά τη τέχνη του εμπορίου που μετέφεραν στα πέρατα της γης και έφερναν πίσω πλούτη και πλουμίδια από τα ταξίδια τους, να στολίσουν τα σπίτια που έμεναν στον Βράχο. Πιότερο από όλα, ξεχώριζαν τα αμέτρητα εκκλησάκια που έχτιζαν εντός των τειχών, με τον Χριστό τον Ελκόμενο να ξεχωρίζει στη κεντρική πλατεία και την Αγία του Θεού Σοφία να στέκει -ακόμη και σήμερα- περήφανη στη κορυφή και να καλεί τους προσκυνητές να κάνουν μια ανάβαση που θα τους αφήσει άφωνους από την άγρια ομορφιά που θα αντικρίσουν.

Άξιο και ξεχωριστό τέκνο της Μονεμβάσιας, ο ποιητής της Ρωμιοσύνης, ο Γιάννης Ρίτσος (1909 - 1990), που γεννήθηκε και έζησε εκεί μέχρι το 1974, στο σπίτι που στις μέρες μας έχει αναστηλωθεί και περιμένει να το ανακαλύψουμε λίγα μέτρα πάνω από την καστρόπορτα, ανηφορίζοντας ένα μονοπάτι που σε οδηγεί να δεις με τα μάτια σου τη θέα και να φανταστείς πως ήταν η ατμόσφαιρα όταν ο Ποιητής της Ειρήνης, εμπνεόταν και συνέθετε τα αθάνατα δημιουργήματά του.

Ξεχειλίζει από ζωή, αυτό το μικρό μέρος, με ευγενικούς ανθρώπους που συναντάς εκεί, τόσο μέσα όσο και έξω από το Κάστρο, στη Νέα Μονεμβάσια, τη σύγχρονη κοινότητα που έχει αναπτυχθεί εκεί έξω από τα τείχη, στην απέναντι όχθη. Μπαίνεις μέσα και αρχίζεις να περιδιαβαίνεις τα μονοπάτια της Μαλβάζιας, ενώ μένεις έκθαμβος από το θέαμα των παλιών και αναστηλωμένων αρχοντικών που φιλοξενούν τους επισκέπτες. Νιώθεις τις δονήσεις των νέων ανθρώπων να έρχονται και να σε συνεπαίρνουν, καθώς η ατμόσφαιρα είναι τόσο ερωτική και συνάμα μοναδική εκεί, όλες τις ώρες της ημέρας.

Χαζεύεις τη θέα από ψηλά, τις αντανακλάσεις της θάλασσας και τα καράβια που περνούν απέναντι και χάνεσαι σε αυτό που ζεις, παρέα με το θυμάρι και τη μπουκαμβίλια που φυτρώνει στο βραχώδες έδαφος. Φτάνεις μέχρι τη κορυφή στα ερείπια του διοικητικού κέντρου και αισθάνεσαι σαν τον βασιλιά του κόσμου, καθώς αντικρίζεις από τα 550 μέτρα τη γη από ψηλά. Διασχίζεις τα δαιδαλώδη μονοπατάκια της Κάτω Πόλης και σε κάθε γωνιά βρίσκεις έναν ακόμη λόγο για να μη θες να ξυπνήσεις από το όνειρο που νομίζεις ότι ζεις.

Είναι ευλογημένος τούτος ο τόπος για όλα όσα προσφέρει απλόχερα στον επισκέπτη και τον εξερευνητή. Ακούς ακόμη το τραγούδι των ερωτευμένων που κάποτε στα τείχη έδωσαν ένα φιλί γεμάτο πάθος, με τον χρόνο να παγώνει στη στιγμή που ενώθηκαν τα χείλη τους, σαν να μην μετρούσε τίποτε άλλο, εκτός από εκείνη τη στιγμή με τον ήλιο να γέρνει ευλαβικά στην ένωσή τους...

Σύνδεσμοι: Γιάννης Ρίτσος - Ρωμιοσύνη

Μαριαλένα, 20/4/2010

Καλοκαίρι

Στα μάτια σου κατεβαίνουν κοπάδια τ' άστρα να ξεδιψάσουν
στα μαλλιά σου επουλώνεται ο άνεμος
ο λαιμός σου είναι από μέταλλο του φεγγαριού
τα στήθια σου δυο μαχαίρια που καρφώνουν τη σιωπή
το στόμα σου ανυπόταχτη τροχιά του ήλιου
τα δόντια σου μέρες μικρού καλοκαιριού
ύστερα από τα πρωτοβρόχια.
Μες στο βαθύ πηγάδι της φωνής σου
ψάχνουμε για το μυστικό σου.

Τίτος Πατρίκιος
Καλοκαίρι

image by womenretreat-vcws-us.org

The road not taken - Robert Frost

Robert Frost (1874–1963). Mountain Interval. 1920.

1. The Road Not Taken


TWO roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth; 5

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim,
Because it was grassy and wanted wear;
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same, 10

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way,
I doubted if I should ever come back. 15

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I—
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference. 20

σ.σ. Δύο δρόμοι...

αυτός της αρετής και αυτός της κακίας, αυτός της επιθυμίας και αυτός της λογικής, η διττή φύση του ανθρώπου που εκφράζεται μέσα από τη διαδικότητα της ύπαρξής μας, της απόφασης που λαμβάνεται μέσα από δύο παραμέτρους.

"Δύο δρόμοι χώρισαν σε ένα δάσος και εγώ
πήρα αυτόν που ήταν ο λιγότερο ταξιδεμένος
και αυτό έκανε όλη τη διαφορά"

Μαριαλένα, 23/6/2009

Αν θες να λέγεσαι Άνθρωπος

ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ
ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΛΕΓΕΣΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
1950


Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν΄αγωνίζεσαι για την ειρήνη και
για το δίκαιο.
Θα βγείς στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα
ματώσουν απ΄τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες - μα ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων
Κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζει την αδικία.
Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.
Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια
αφήνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις πολιτείες
μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα
αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου
έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω από τις οβίδες.
Δεν έχεις καιρό
δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί ν΄αφήσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη
ή το παιδί σου.
Δε θα διστάσεις.
Θ΄απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου
Θ΄απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι
για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.
Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.
Το ξέρω, είναι όμορφο ν΄ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδυ,
να κοιτάς έν΄ άστρο, να ονειρεύεσαι
είναι όμορφο σκυμένος πάνω απ΄το κόκκινο στόμα της αγάπης σου
Να την ακούς να σου λέει τα όνειρα της για το μέλλον.
Μα εσύ πρέπει να τ΄αποχαιρετήσεις όλ΄αυτά και να ξεκινήσεις
γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του κόσμου,
για όλα τ΄άστρα, για όλες τις λάμπες και
για όλα τα όνειρα
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή
και περισσότερα χρόνια
μα εσύ και μες στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη,
τη μάνα σου και τον κόσμο.
Εσύ και μες απ΄ το τετραγωνικό μέτρο του κελλιού σου
θα συνεχίσεις τον δρόμο σου πάνω στη γη .
Κι΄ όταν μες στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα
θα χτυπάς τον τοίχο του κελλιού σου με το δάχτυλο
απ΄τ΄άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.
Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν΄ ασπρίζουν
τα μαλλιά σου
δε θα γερνάς.
Εσύ και μες στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος
Αφού όλο και νέοι αγώνες θ΄ αρχίζουνε στον κόσμο
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.
Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό
γράμμα στη μάνα σου
Θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία, τ΄αρχικά του ονόματος σου και μια λέξη : Ειρήνη
σα ναγραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.
Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό
να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξη ντουφέκια
σα να στεκόσουνα μπροστά σ΄ολάκαιρο το μέλλον.
Να μπορείς, απάνω απ΄την ομοβροντία που σε σκοτώνει
εσύ ν΄ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που
τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αμνησία

Αμνησία

Η κάθε μέρα σαν τη γομολάστιχα
σβήνει την προηγούμενη και πάει.
Άλλοτε σβήνει την επόμενη,
καμιά φορά ολόκληρη βδομάδα.

Βροχές θυμάμαι και πουλιά
και ιστορίες που δεν έζησα ποτέ μου.

Τις νύχτες γράφεται το μέλλον μου,
τα φοβερά καθέκαστα της επομένης,
και πρέπει να ξυπνάω στις εφτά,
με την ψυχή στα δόντια να γυρίζω,
για να προλάβω τις παραγγελίες.

Χιόνια θυμάμαι και βουνά
και εξορίες που δεν έζησα ποτέ μου.

Λησμόνησα τους ίδιους τους γονείς μου,
πώς ήτανε και ποιοι και πόσοι.
Κοιτάζω γράμματα, φωτογραφίες,
δεν ξεχωρίζω ζωντανούς και πεθαμένους.
Γριές και γέροι και παιδιά,
μεσήλικες θλιμμένοι.

Μάτια θυμάμαι και φωνές,
πρόσωπα που δε γνώρισα ποτέ μου.

Γκανάς Μιχάλης

30/3/2008

Μυστική Ζωή

Μυστική Ζωή

Σου μίλαγα για τη μυστική ζωή μας
μα εσύ την ήξερες από ξενόγλωσσα βιβλία.
Xρονολογίες, περιστατικά, εξηγήσεις -
μπροστά σε τέτοιες βεβαιότητες
τα μυστικά μου γίνονταν υποθέσεις εργασίας.

Πατρίκιος Tίτος

(από την Προαιρετική στάση, Γνώση 1981)